Romance scams: η απάτη με “σχέση” που ζητάει χρήματα

Οι διαδικτυακές γνωριμίες είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας. Άνθρωποι γνωρίζονται μέσα από social media, dating apps, ομάδες ενδιαφερόντων ή ακόμα και τυχαία μηνύματα. Πολλές γνωριμίες είναι αληθινές. Κάποιες όμως κρύβουν μια πολύ οργανωμένη μορφή εξαπάτησης: τα romance scams.

Ένα romance scam είναι μια απάτη όπου κάποιος προσποιείται ότι ενδιαφέρεται ερωτικά ή συναισθηματικά για το θύμα, με τελικό σκοπό να αποσπάσει χρήματα, προσωπικά στοιχεία ή άλλη βοήθεια. Συνήθως δεν ζητάει χρήματα από την πρώτη στιγμή. Πρώτα χτίζει εμπιστοσύνη, δημιουργεί οικειότητα και μετά εμφανίζει ένα “επείγον πρόβλημα”.

Το πιο σημαντικό που πρέπει να θυμάται κανείς είναι αυτό: όταν μια διαδικτυακή σχέση αρχίζει να συνοδεύεται από οικονομικές απαιτήσεις, χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Τι είναι τα romance scams

Τα romance scams, γνωστά και ως απάτες με ψεύτικη σχέση ή ερωτικές απάτες στο διαδίκτυο, βασίζονται στη συναισθηματική χειραγώγηση. Ο δράστης δεν πουλά απλώς ένα ψεύτικο προϊόν. Δημιουργεί έναν ψεύτικο δεσμό.

Μπορεί να εμφανιστεί ως:

• επαγγελματίας που ταξιδεύει συχνά,
• στρατιωτικός ή εργαζόμενος στο εξωτερικό,
• χήρος ή χωρισμένος γονέας,
• γιατρός, μηχανικός, επιχειρηματίας ή ναυτικός,
• άνθρωπος που “ψάχνει κάτι σοβαρό”.

Το κοινό στοιχείο είναι ότι η ιστορία του συνήθως εξηγεί γιατί δεν μπορεί να συναντηθεί εύκολα από κοντά. Μπορεί να βρίσκεται “στο εξωτερικό”, “σε αποστολή”, “σε πλοίο”, “σε νοσοκομείο” ή “σε επαγγελματικό ταξίδι”.

Πώς λειτουργεί συνήθως η απάτη

Δεν υπάρχει ένα μόνο σενάριο. Ωστόσο, πολλά romance scams ακολουθούν μια παρόμοια πορεία.

1. Η πρώτη προσέγγιση

Η επικοινωνία μπορεί να ξεκινήσει από dating app, Facebook, Instagram, TikTok, WhatsApp, Viber, email ή άλλη πλατφόρμα. Το προφίλ φαίνεται ελκυστικό, ευγενικό και συχνά “πολύ καλό για να είναι αληθινό”.

Ο απατεώνας μπορεί να κάνει κομπλιμέντα από την αρχή, να δείχνει έντονο ενδιαφέρον και να απαντά συχνά.

2. Η γρήγορη συναισθηματική σύνδεση

Μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες μπορεί να μιλά για αγάπη, κοινό μέλλον, σοβαρή σχέση ή ακόμη και γάμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γρήγορη οικειότητα είναι απάτη. Όμως όταν η ένταση είναι υπερβολική και έρχεται από κάποιον που δεν έχετε συναντήσει ποτέ, είναι προειδοποιητικό σημάδι.

3. Η μεταφορά της συζήτησης εκτός πλατφόρμας

Συχνά ζητά να συνεχιστεί η επικοινωνία σε άλλη εφαρμογή, όπως WhatsApp, Telegram, Viber ή email. Αυτό μπορεί να γίνεται για να αποφύγει τους μηχανισμούς αναφοράς και ελέγχου της αρχικής πλατφόρμας.

4. Το εμπόδιο στη συνάντηση

Κάθε φορά που προτείνεται βιντεοκλήση ή συνάντηση, κάτι συμβαίνει. Χαλάει η κάμερα, υπάρχει επαγγελματική υποχρέωση, παρουσιάζεται οικογενειακό πρόβλημα ή προκύπτει ένα ξαφνικό ταξίδι.

Όσο περνά ο καιρός, οι δικαιολογίες μπορεί να γίνονται πιο δραματικές.

5. Το αίτημα για χρήματα

Το αίτημα συνήθως παρουσιάζεται ως έκτακτη ανάγκη. Για παράδειγμα:

• “Χρειάζομαι χρήματα για εισιτήριο για να έρθω να σε δω.”
• “Έχω πρόβλημα με την τράπεζά μου.”
• “Πρέπει να πληρώσω για ιατρικά έξοδα.”
• “Κόλλησε ένα δέμα στο τελωνείο.”
• “Θα σου τα επιστρέψω μόλις ξεμπλοκάρει ο λογαριασμός μου.”
• “Επένδυσε μαζί μου, είναι σίγουρη ευκαιρία.”

Το αίτημα μπορεί να αφορά τραπεζική μεταφορά, υπηρεσίες μεταφοράς χρημάτων όπως Western Union ή MoneyGram, ηλεκτρονικά πορτοφόλια ή υπηρεσίες πληρωμών όπως WebMoney, κρυπτονομίσματα, κάρτες δώρου ή ακόμη και πρόσβαση σε προσωπικούς λογαριασμούς.

Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ αναφέρονται συχνά και επιταγές ή money orders, όμως για Ελλάδα και Κύπρο είναι πιο χρήσιμο να δίνεται έμφαση σε μεθόδους που συναντώνται συχνότερα στην πράξη, όπως μεταφορές χρημάτων, crypto και online payment services.

Σημάδια ότι μια διαδικτυακή σχέση μπορεί να είναι απάτη

Κανένα σημάδι από μόνο του δεν αποδεικνύει πάντα απάτη. Όταν όμως εμφανίζονται πολλά μαζί, χρειάζεται προσοχή.

Ζητά χρήματα χωρίς να έχετε συναντηθεί

Αυτό είναι από τα πιο σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια. Ένας άνθρωπος που δεν έχετε δει ποτέ από κοντά και ζητά χρήματα, δάνειο, βοήθεια, κάρτες ή πληρωμές για λογαριασμό του, πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν ζητά πληρωμή μέσω μεθόδων που είναι δύσκολο να αναστραφούν, όπως Western Union, MoneyGram, WebMoney, crypto ή gift cards.

Αποφεύγει σταθερά τη βιντεοκλήση

Μια φορά μπορεί να υπάρχει λόγος. Όταν όμως η βιντεοκλήση αποφεύγεται συνεχώς, ενώ η σχέση παρουσιάζεται ως σοβαρή, κάτι δεν ταιριάζει.

Μπορεί να λέει ότι δεν λειτουργεί η κάμερα, ότι έχει κακή σύνδεση, ότι βρίσκεται σε χώρο όπου δεν επιτρέπεται η βιντεοκλήση ή ότι ντρέπεται. Αν αυτό επαναλαμβάνεται για μεγάλο διάστημα, είναι λόγος ανησυχίας.

Η ιστορία έχει πολλά κενά

Άλλα λέει τη μία μέρα και άλλα την άλλη. Αλλάζει δουλειά, χώρα, οικογενειακή κατάσταση ή λεπτομέρειες της ζωής του. Οι ασυνέπειες συχνά περνούν απαρατήρητες επειδή η συζήτηση είναι φορτισμένη συναισθηματικά.

Κρατήστε σημειώσεις αν κάτι δεν ταιριάζει. Όχι για να “ανακρίνετε” τον άλλο, αλλά για να προστατεύσετε τη δική σας κρίση.

Δηλώνει γρήγορα έντονα συναισθήματα

Φράσεις όπως “είσαι ο άνθρωπός μου”, “δεν έχω ξανανιώσει έτσι”, “σε αγαπώ” ή “θέλω να χτίσουμε ζωή μαζί” μπορεί να χρησιμοποιούνται πολύ νωρίς για να μειωθούν οι άμυνες του άλλου.

Η αγάπη δεν χρειάζεται βιασύνη, πίεση ή οικονομική εξάρτηση.

Πιέζει για μυστικότητα

Μπορεί να λέει: “Μην το πεις στους φίλους σου, δεν θα καταλάβουν” ή “η σχέση μας είναι δική μας υπόθεση”. Η απομόνωση είναι συχνή τακτική χειραγώγησης.

Ένας πραγματικός σύντροφος δεν θα φοβάται να ακούσετε και μια δεύτερη γνώμη από ανθρώπους που σας νοιάζονται.

Σας κάνει να νιώθετε ενοχές

Αν αρνηθείτε να στείλετε χρήματα, μπορεί να απαντήσει με θυμό, θλίψη ή ενοχές: “Αν με αγαπούσες, θα βοηθούσες”. Αυτό είναι έντονο σημάδι πίεσης.

Η οικονομική βοήθεια δεν πρέπει να ζητείται με εκβιασμό, φόβο ή συναισθηματικό βάρος.

Παραδείγματα romance scam σε απλή γλώσσα

Παράδειγμα 1: Το εισιτήριο που δεν αγοράστηκε ποτέ

Μιλάτε με κάποιον για δύο μήνες. Σας λέει ότι θέλει να έρθει στην Ελλάδα ή στην Κύπρο για να σας γνωρίσει. Λίγο πριν αγοράσει εισιτήριο, “μπλοκάρει” η κάρτα του. Ζητά να του στείλετε χρήματα προσωρινά.

Μετά εμφανίζεται νέο πρόβλημα: διαβατήριο, τελωνείο, φόρος, νοσοκομείο ή επιπλέον χρέωση από αεροπορική εταιρεία. Κάθε φορά η λύση είναι να στείλετε ακόμη λίγα χρήματα.

Παράδειγμα 2: Το δέμα στο τελωνείο

Σας λέει ότι σας έστειλε δώρο, κοσμήματα ή χρήματα. Ξαφνικά επικοινωνεί “εταιρεία μεταφορών” και ζητά πληρωμή για τελωνείο, ασφάλεια ή έξοδα αποδέσμευσης.

Σε πολλές τέτοιες περιπτώσεις το δέμα δεν υπάρχει. Το “τελωνείο” ή η “εταιρεία” μπορεί να είναι μέρος της ίδιας απάτης.

Παράδειγμα 3: Η “επένδυση” από τον διαδικτυακό σύντροφο

Αφού έχει χτιστεί εμπιστοσύνη, σας προτείνει μια επένδυση με δήθεν υψηλή απόδοση. Μπορεί να σας στείλει σύνδεσμο σε πλατφόρμα που φαίνεται επαγγελματική.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η πιθανή οικονομική απώλεια. Είναι ότι η πρόταση έρχεται μέσα από συναισθηματική πίεση, όχι από ανεξάρτητη και ψύχραιμη αξιολόγηση.

Παράδειγμα 4: Η πληρωμή μέσω Western Union, MoneyGram ή crypto

Ο άνθρωπος με τον οποίο μιλάτε λέει ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τράπεζα και ζητά να στείλετε χρήματα με Western Union, MoneyGram, WebMoney ή κρυπτονομίσματα. Μπορεί να επιμένει ότι είναι “ο πιο γρήγορος τρόπος” ή ότι “δεν υπάρχει άλλη λύση”.

Αυτό είναι σοβαρό σημάδι προσοχής. Όταν μια πληρωμή γίνεται με τρόπο που είναι δύσκολο να ακυρωθεί, η ανάκτηση των χρημάτων μπορεί να είναι πολύ δύσκολη.

Τι να κάνετε αν υποψιάζεστε romance scam

Σταματήστε πριν στείλετε χρήματα

Μην στείλετε χρήματα, κάρτες δώρου, κρυπτονομίσματα, κωδικούς, προσωπικά έγγραφα ή στοιχεία λογαριασμών. Αν νιώθετε πίεση, κάντε παύση.

Ένας πραγματικός άνθρωπος που ενδιαφέρεται για εσάς δεν θα σας εκβιάσει συναισθηματικά για οικονομική βοήθεια.

Μιλήστε σε κάποιον που εμπιστεύεστε

Πείτε την ιστορία σε φίλο, συγγενή ή άλλο πρόσωπο που εμπιστεύεστε. Όχι για να σας κρίνει, αλλά για να δείτε την κατάσταση με καθαρότερη ματιά.

Όταν υπάρχει συναισθηματική εμπλοκή, είναι πιο δύσκολο να εντοπίσουμε τις αντιφάσεις.

Κρατήστε αποδεικτικά στοιχεία

Αν πιστεύετε ότι υπάρχει απάτη, κρατήστε screenshots, μηνύματα, προφίλ, αποδείξεις πληρωμών και στοιχεία επικοινωνίας. Μην αλλοιώσετε το υλικό.

Μπορεί να είναι χρήσιμο αν αποφασίσετε να κάνετε αναφορά στην πλατφόρμα, στην τράπεζα ή στις αρμόδιες αρχές.

Κάντε αναφορά στην πλατφόρμα

Οι περισσότερες εφαρμογές γνωριμιών και social media έχουν λειτουργία report. Χρησιμοποιήστε την.

Ακόμη κι αν εσείς σταματήσετε την επικοινωνία, η αναφορά μπορεί να βοηθήσει να περιοριστεί η δράση του λογαριασμού.

Επικοινωνήστε με την τράπεζα ή τον πάροχο πληρωμών

Αν έχετε ήδη στείλει χρήματα, επικοινωνήστε άμεσα με την τράπεζα ή την υπηρεσία πληρωμών που χρησιμοποιήσατε.

Δεν υπάρχει εγγύηση ότι τα χρήματα θα επιστραφούν, αλλά η γρήγορη ενημέρωση είναι σημαντική. Αν η πληρωμή έγινε μέσω Western Union, MoneyGram, WebMoney, crypto exchange ή άλλης υπηρεσίας, επικοινωνήστε και με τον αντίστοιχο πάροχο.

Αναζητήστε επίσημη καθοδήγηση

Αν πιστεύετε ότι έχετε πέσει θύμα romance scam, αναζητήστε καθοδήγηση από επίσημες πηγές. Στην Ελλάδα μπορείτε να απευθυνθείτε στην Ελληνική Αστυνομία και στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. Στην Κύπρο μπορείτε να απευθυνθείτε στην Αστυνομία Κύπρου ή σε επίσημες υπηρεσίες ενημέρωσης για την κυβερνοασφάλεια.

Δεν χρειάζεται να χειριστείτε την κατάσταση μόνοι σας.

Τι να μην κάνετε

Μην στείλετε περισσότερα χρήματα για να “ξεμπλοκάρει” η κατάσταση

Σε πολλές απάτες, μετά την πρώτη πληρωμή ακολουθεί δεύτερη και τρίτη. Το νέο αίτημα μπορεί να παρουσιάζεται ως “τελευταίο βήμα”, αλλά συχνά δεν είναι.

Αν κάποιος ζητά συνεχώς μικρά ή μεγάλα ποσά για να λυθεί ένα υποτιθέμενο πρόβλημα, σταματήστε και ζητήστε βοήθεια.

Μην πληρώνετε “τέλη” για δέματα, κληρονομιές ή αποδεσμεύσεις χρημάτων

Αν κάποιος που γνωρίσατε online λέει ότι σας έστειλε δώρο, χρήματα ή κληρονομιά και μετά εμφανίζεται τρίτος που ζητά πληρωμή, να είστε πολύ προσεκτικοί.

Μην πληρώνετε τέλη, φόρους, ασφάλειες ή έξοδα αποδέσμευσης χωρίς ανεξάρτητη επαλήθευση από επίσημη πηγή.

Μην απειλείτε τον ύποπτο λογαριασμό

Μπορεί να χαθούν στοιχεία ή να κλείσει το προφίλ πριν προλάβετε να κρατήσετε αποδείξεις. Καλύτερα να σταματήσετε την επικοινωνία ψύχραιμα, να αποθηκεύσετε ό,τι χρειάζεται και να κάνετε αναφορά.

Μην ντρέπεστε

Οι romance scams λειτουργούν επειδή στοχεύουν σε ανθρώπινα συναισθήματα: εμπιστοσύνη, μοναξιά, ελπίδα, ανάγκη για σύνδεση. Το να εξαπατηθεί κάποιος δεν σημαίνει ότι είναι αφελής. Σημαίνει ότι κάποιος εκμεταλλεύτηκε την εμπιστοσύνη του.

Η ντροπή συχνά βοηθά μόνο τον απατεώνα, γιατί κρατά το θύμα σιωπηλό.

Μην δίνετε προσωπικά έγγραφα

Ταυτότητα, διαβατήριο, ΑΦΜ, τραπεζικά στοιχεία, κωδικοί μιας χρήσης και φωτογραφίες εγγράφων δεν πρέπει να στέλνονται σε άτομα που δεν γνωρίζετε πραγματικά.

Ακόμη κι αν δεν έχετε στείλει χρήματα, τα προσωπικά στοιχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τρόπους που δεν περιμένατε.

Πώς να προστατευτείτε σε dating apps και social media

Κρατήστε την επικοινωνία στην πλατφόρμα στην αρχή

Οι γνωστές πλατφόρμες έχουν εργαλεία αναφοράς και ασφάλειας. Αν κάποιος πιέζει από την πρώτη στιγμή να φύγετε από την εφαρμογή, κρατήστε επιφυλάξεις.

Δεν είναι απαραίτητα ύποπτο να συνεχιστεί μια γνωριμία αλλού. Είναι όμως ύποπτο όταν αυτό γίνεται βιαστικά και με πίεση.

Κάντε απλές επαληθεύσεις

Μπορείτε να ζητήσετε βιντεοκλήση, να παρατηρήσετε αν οι ιστορίες είναι συνεπείς και να ελέγξετε αν οι φωτογραφίες φαίνονται υπερβολικά “τέλειες” ή επαναλαμβάνονται σε άλλα προφίλ.

Η αντίστροφη αναζήτηση εικόνας μπορεί να βοηθήσει, χωρίς όμως να αποτελεί απόλυτη απόδειξη.

Βάλτε προσωπικά όρια

Ένα υγιές όριο μπορεί να είναι: “Δεν στέλνω χρήματα σε άτομο που δεν έχω γνωρίσει από κοντά και δεν γνωρίζω πραγματικά”.

Αυτό το όριο δεν χρειάζεται εξήγηση ούτε απολογία. Όποιος το σέβεται, σέβεται και εσάς.

Προσέξτε τη συναισθηματική ταχύτητα

Η έντονη οικειότητα από την πρώτη εβδομάδα μπορεί να μοιάζει ρομαντική, αλλά μπορεί και να είναι τεχνική πίεσης. Δώστε χρόνο.

Οι πραγματικές σχέσεις αντέχουν την υπομονή. Οι απάτες συχνά χρειάζονται βιασύνη.

Μην αγνοείτε το ένστικτό σας

Αν κάτι φαίνεται περίεργο, ασυνεπές ή υπερβολικά βιαστικό, αξίζει να το εξετάσετε. Η δυσφορία σας είναι πληροφορία.

Δεν χρειάζεται να αποδείξετε 100% ότι κάτι είναι απάτη για να προστατευτείτε. Αρκεί να πείτε “όχι” σε κάτι που δεν σας φαίνεται ασφαλές.

Γιατί τα romance scams είναι τόσο πειστικά

Αυτές οι απάτες δεν βασίζονται μόνο σε ψέματα. Βασίζονται στη σταδιακή δημιουργία εμπιστοσύνης. Ο δράστης μπορεί να θυμάται λεπτομέρειες, να στέλνει καθημερινά μηνύματα, να δείχνει ενδιαφέρον για την οικογένεια, τη δουλειά ή τα προβλήματά σας.

Έτσι, όταν έρθει το αίτημα για χρήματα, δεν μοιάζει με απάτη. Μοιάζει με βοήθεια προς κάποιον “δικό σας”. Αυτό ακριβώς κάνει την απάτη επικίνδυνη.

Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος: πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι κάποιος που μιλούσε μαζί τους για εβδομάδες ή μήνες δεν ήταν ειλικρινής. Η επένδυση χρόνου και συναισθήματος κάνει την αποδοχή της αλήθειας πιο δύσκολη.

Πότε πρέπει να ανησυχήσετε άμεσα

Ανησυχήστε ιδιαίτερα αν:

• δεν έχετε συναντηθεί ποτέ από κοντά,
• αποφεύγει βιντεοκλήσεις,
• σας ζητά χρήματα μέσω τραπεζικής μεταφοράς, Western Union, MoneyGram, WebMoney, crypto, gift cards ή άλλης δύσκολα αναστρέψιμης μεθόδου πληρωμής,
• σας πιέζει να δράσετε γρήγορα,
• σας ζητά να μην το πείτε σε κανέναν,
• αλλάζει συχνά ιστορίες,
• σας κάνει να νιώθετε ενοχές όταν λέτε “όχι”.

Αν ισχύουν δύο ή περισσότερα από τα παραπάνω, κάντε ένα βήμα πίσω πριν συνεχίσετε.

Αν έχει ήδη συμβεί: τα πρώτα πρακτικά βήματα

Αν έχετε ήδη στείλει χρήματα ή προσωπικά στοιχεία, προσπαθήστε να κινηθείτε οργανωμένα.

1. Σταματήστε την επικοινωνία

Μην συνεχίσετε τη συζήτηση για να “πάρετε πίσω” τα χρήματα. Αυτό μπορεί να σας εκθέσει σε περισσότερη πίεση ή σε νέα αιτήματα.

2. Κρατήστε όλα τα στοιχεία

Αποθηκεύστε συνομιλίες, φωτογραφίες προφίλ, αριθμούς τηλεφώνου, email, αποδείξεις συναλλαγών και ονόματα χρηστών.

3. Επικοινωνήστε με τράπεζα ή υπηρεσία πληρωμών

Εξηγήστε τι συνέβη και ρωτήστε τι επιλογές υπάρχουν. Μην βασίζεστε σε υποσχέσεις του ατόμου που σας εξαπάτησε ότι “θα τα επιστρέψει”.

4. Αλλάξτε κωδικούς

Αν έχετε μοιραστεί κωδικούς, email, στοιχεία λογαριασμών ή έγγραφα, αλλάξτε άμεσα κωδικούς και ενεργοποιήστε έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων όπου είναι δυνατό.

5. Κάντε αναφορά

Αναφέρετε τον λογαριασμό στην πλατφόρμα και, όπου χρειάζεται, στις αρμόδιες αρχές.

Συμπέρασμα

Τα romance scams δεν είναι απλώς “ψεύτικα προφίλ”. Είναι απάτες που εκμεταλλεύονται την ανάγκη για επαφή, εμπιστοσύνη και αγάπη. Γι’ αυτό χρειάζονται ψυχραιμία, ενημέρωση και καθαρά όρια.

Μια διαδικτυακή γνωριμία μπορεί να είναι αληθινή. Όμως όταν αρχίζουν τα οικονομικά αιτήματα, οι δικαιολογίες για μη συνάντηση και η πίεση για μυστικότητα, είναι ώρα να σταματήσετε και να προστατεύσετε τον εαυτό σας.

Δεν χρειάζεται ντροπή. Χρειάζεται προσοχή, στήριξη και σωστή ενημέρωση.

Συχνές ερωτήσεις για τα romance scams